عبد الحي حبيبى
86
تاريخ افغانستان بعد از اسلام ( فارسى )
هوديوالا صورت محرف اصل البيرونى كتورمان را مورد بحث و كاوش قرار داده و آن را باكتور KATORS ربط ميدهد كه نام قبايل كافرستان ( نورستان كنونى ) بود ، و الفنستون در كتاب خود ( 6 / 376 ) آن را ذكر كرده و حكمران چترال و گلگت را تاكنون « شاه كتور » گفتندى ( رجوع به كتاب بخارا تاليف برنس ( 2 / 209 ) و مجلهء جمعيت آسيائى بنگال ( 7 / 331 ) و بقول مولف تقويم البلدان ولايت كتور مسكن سياهپوشان بود ، بر مرزهاى كابل ، و تيمور لنگ در راه حمله بر هند از اندراب و خاواك گذشته و بر كوه كتور و سياهپوشان در سنه 800 ه تاخته بود « 1 » ابو الفضل بيهقى نيز از هندوان كتور كه بر سپه سالار تلك هندو يكى از رجال دربار محمود و مسعود گرد آمده بودند ذكرى دارد ، و بقول العتبى در تاريخ يمينى در لشكر سلطان محمود خلجيان و افغانان و هندوان موجود بودند ، كه در همين هندوان بيرونى ( خارجى ) بقول طبقات اكبرى و تاريخ مسعودى دستهيى از مردم كتور هم موجود بودند ، و قيادت آن به تلك TILAK مفوض بود . و احتمال ميتوان داد كه اين كتور كنونى با همان كتور سابق ربطى داشته باشد . « 2 » درين شكى نيست كه قبايل كتور همين مردم نورستان كنونىاند ، و امكان دارد كه مقصد از كتور بيهقى و طبقات اكبرى هم ايشان باشند ، ولى اين كلمه در اصل متن البيرونى چنانچه گذشت لكتورمان بوده ، و نام يك شخص است نه قبيله . بنابر ان ما نمىتوانيم از متن البيرونى كه مورخ قديم و بصير و محقق است ، و در تمام نسخ خطى و چاپى كتاب الهند باتفاق لكتورمان ضبط گرديده ، چشم بپوشيم ، و بر نقل محرف و جديد رشيد الدين و بناكتى اعتماد كنيم ، باحتمال اينكه شايد رشيد الدين نسخهء ديگرى از كتاب الهند را در نظر داشته و در ان كتورمان بوده ، آن هم نه بنام يك شخص ، بلكه نام سلاله يا دودمان شاهى ( نقل قول رشيد الدين
--> ( 1 ) - ظفرنامه 2 / 23 ببعد ( 2 ) - تعليقات هوديوالا بر تاريخ هند ايليوت 2 / 406